Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır? Belgeler, Süre ve Adımlar
Riskli yapı tespitinde başvuru şartları, gerekli belgeler, karot alımı, rapor onayı, 15 günlük itiraz süresi ve tespit sonrası izlenecek adımlar.
Riskli yapı tespiti, bir binanın deprem güvenliğini kaybedip kaybetmediğinin lisanslı kuruluşlarca ölçülerek raporlanmasıdır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yapılır ve kentsel dönüşümün ilk yasal adımıdır. Tek bir malik bile başvuru yapabilir; tüm maliklerin onayı gerekmez.
Riskli Yapı Tespiti Nedir?
Riskli yapı tespiti, binanın taşıyıcı sisteminden alınan karot numuneleriyle beton dayanımının, röntgen (donatı tarama) cihazıyla demir düzeninin ve zemin durumunun incelenmesidir. Elde edilen veriler Bakanlığın belirlediği hesap yöntemine göre değerlendirilir ve bina "riskli" ya da "risksiz" olarak raporlanır.
Kimler Başvurabilir?
Binadaki herhangi bir bağımsız bölüm malikinin başvurusu yeterlidir. Kat maliklerinin çoğunluğu aranmaz. Kiracılar başvuru yapamaz. Bu, dönüşüme direnen komşuların süreci tıkamasını engelleyen en önemli hükümdür.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler
- Güncel tapu belgesi (veya tapu kaydı örneği)
- Malikin kimlik fotokopisi
- Binanın mimari/betonarme projesi (varsa)
- Lisanslı kuruluşla imzalanan tespit sözleşmesi
Proje bulunamıyorsa da tespit yapılabilir; bu durumda taşıyıcı sistem sahada rölöve ile çıkarılır ve maliyet bir miktar artar.
Riskli Yapı Tespiti Adım Adım Nasıl Yapılır?
1. Lisanslı Kuruluş Seçimi
Tespiti yalnızca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan lisans almış kuruluşlar yapabilir. Lisans listesi Bakanlığın internet sitesinden doğrulanabilir. Lisanssız firmadan alınan rapor geçersizdir.
2. Saha Çalışması ve Karot Alımı
Ekip binaya gelir; kolonlardan karot numuneleri alır, donatı taraması yapar ve yapı elemanlarının ölçülerini kaydeder. İşlem tipik bir apartmanda yarım–bir gün sürer. Karot alınan noktalar sonradan tamir edilir.
3. Laboratuvar Analizi ve Hesap
Numuneler basınç dayanım testine tabi tutulur. Sonuçlar yapı modeline işlenerek deprem performansı hesaplanır.
4. Raporun İl Müdürlüğüne Sunulması
Rapor Bakanlık sistemine yüklenir ve incelenir. Onaylanırsa bina riskli yapı olarak tescillenir.
5. Tapu Şerhi ve Tebligat
Tapuya "riskli yapı" şerhi işlenir, tüm maliklere tebligat gönderilir. Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebilir; itirazlar teknik heyet tarafından değerlendirilir.
Tespit Ne Kadar Sürer, Ne Kadar Tutar?
Saha çalışmasından rapor onayına kadar süreç genellikle 3–6 hafta sürer. Ücret; binanın kat sayısı, bağımsız bölüm adedi ve projenin mevcut olup olmamasına göre değişir. Masraf başlangıçta başvuruyu yapan malik tarafından karşılanır, sonrasında diğer maliklerden hisseleri oranında talep edilebilir.
"Riskli" Çıktı — Sırada Ne Var?
- Tahliye: Maliklere genellikle 60 gün süre verilir.
- Malik kararı: Salt çoğunlukla müteahhit ve proje kararı alınır.
- Abone iptalleri: Elektrik, su, doğalgaz kesim belgeleri toplanır.
- Yıkım ruhsatı: Belediyeden alınır.
- Yıkım ve moloz kaldırma: Yetkili firma sahaya girer.
Yıkım aşamasına geldiğinizde yıkım süreci rehberimizi ve kiralık kepçe ve hafriyat hizmetleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Riskli Yapı Sahiplerine Sağlanan Destekler
6306 sayılı Kanun kapsamında maliklere kira yardımı veya faiz destekli kredi seçeneklerinden biri sunulur. Ayrıca dönüşüm kapsamındaki işlemlerde tapu harcı, noter ve damga vergisi muafiyetleri uygulanır. Güncel tutar ve şartlar her yıl güncellendiği için başvuru öncesi ilgili belediye ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nden teyit alınmalıdır.
En Sık Yapılan Hatalar
- Lisanssız firmaya rapor hazırlatmak
- Tüm maliklerin onayını beklemek (gerekli değil)
- 15 günlük itiraz süresini kaçırmak
- Tahliye süresini kira yardımı başvurusu yapmadan geçirmek
- Yıkım firmasını son anda aramak ve sahayı bekletmek
Sıkça Sorulan Sorular
Riskli yapı tespiti için tüm komşuların onayı gerekir mi?
Hayır. Tek bir bağımsız bölüm malikinin başvurusu yeterlidir.
Rapora itiraz edebilir miyim?
Evet, tebligattan itibaren 15 gün içinde teknik heyete itiraz edilebilir.
Bina riskli çıkmazsa ne olur?
Bina yıkılmaz. Güçlendirme projesi hazırlatılarak yapının deprem performansı artırılabilir.
Kiracıysam ne yapmalıyım?
Kiracı başvuru yapamaz ancak tahliye halinde kanun kapsamında bir defaya mahsus taşınma yardımından yararlanabilir.
Yıkım ve Hafriyat Aşamasında Yanınızdayız
Raporunuz onaylandıysa yıkım ve moloz kaldırma planlamasını şimdiden yapmanızı öneriyoruz.
Telefon: 0530 254 15 61
Adres: Reyhan Caddesi Beyazıt Sokak No:25, Cennet Mahallesi – Küçükçekmece / İstanbul
