Temel Kazısı, İksa ve Zemin İyileştirme: Kentsel Dönüşüm Rehberi
Zemin etüdünden iksa sistemlerine, tabakalı dolgu-sıkıştırmadan zemin iyileştirme yöntemlerine kadar temel kazısında bilinmesi gereken her şey.
Temel kazısı, yıkım sonrası sahada yeni yapının taşıyıcı sisteminin oturacağı zemine kadar inilmesi işlemidir. Başarısının anahtarı üç şeydir: zemin etüdüne uygun kazı, komşu yapıları koruyan iksa sistemi ve doğru sıkıştırılmış dolgu. Bu üçünden biri eksik kalırsa risk doğrudan yapı güvenliğine yansır.
Temel Kazısına Başlamadan Önce: Zemin Etüdü
Zemin etüdü raporu, kazının derinliğini ve yöntemini belirleyen tek belgedir. Rapor; zemin sınıfını, yeraltı su seviyesini, taşıma gücünü ve oturma davranışını verir. Sahada gördüğümüz en pahalı hata, etüt raporu okunmadan kazıya başlanması ve su çıkan zeminde kazının yarıda kesilmesidir.
Rapordan mutlaka çıkarılması gereken üç bilgi:
Su varsa drenaj ve pompaj planı gerekir.
Kaya, kil, kum veya dolgu — kazı makinesi ve ataşman buna göre seçilir.
Serbest şev verilebilir mi, yoksa iksa şart mı?
İksa Sistemleri: Komşu Binayı Koruyan Yapı
Kentsel dönüşüm sahaları çoğunlukla bitişik nizamdır; yani kazı, komşu binanın temeline birkaç metre mesafede yapılır. Bu durumda iksa zorunludur. Yaygın yöntemler:
Derin kazılarda ve komşu yapıya yakın çalışmalarda en güvenli çözümdür. Zemine delgi yapılıp donatı yerleştirilir ve beton dökülerek sürekli bir perde oluşturulur.
Kazık veya palplanş perdesinin zemine çelik halatlarla gerilerek sabitlenmesidir. Yatay yer değiştirmeyi engeller. Komşu parsele ankraj yapılacaksa mülk sahibinden izin alınması gerekir.
Çelik profil kazıklar arasına ahşap veya beton kaplama yerleştirilir. Su seviyesi düşük, orta derinlikteki kazılarda ekonomik bir çözümdür.
Yalnızca çevrede yapı olmayan, geniş ve stabil zeminli sahalarda uygulanabilir. Şehir içi sahalarda çoğunlukla mümkün değildir.
Kazı Sırasında Uyulması Gereken Kurallar
Kazı derinliği sürekli nivelman veya total station ile kontrol edilir. Fazla kazı, dolgu maliyeti demektir.
Doğalgaz, su, elektrik ve telekom hatları kazı öncesi işaretlenir.
Yeraltı suyu varsa pompa ve drenaj hattı sürekli çalışır.
Bitişik binalarda çatlak takip pulları ve gerekiyorsa deformasyon ölçümü yapılır.
Kazı kenarına makine ve malzeme yükü bindirilmez.
Dolgu ve Sıkıştırma: Görünmeyen Kritik Aşama
Kazı fazlası bölgelerin doldurulması rastgele yapılamaz. Doğru uygulama şu şekildedir:
Tek seferde 1 metre dolgu atıp üstünden geçmek, birkaç yıl içinde oturma ve zemin çatlaklarıyla geri döner.
Zemin İyileştirme Yöntemleri
Taşıma gücü yetersiz zeminlerde temel kazısıyla birlikte iyileştirme gerekir:
Zayıf zemin çıkarılıp yerine sıkıştırılmış granüler dolgu konur. En yaygın yöntemdir.
Yüksek basınçlı çimento enjeksiyonuyla zemin içinde kolonlar oluşturulur.
Yumuşak zeminlerde kırmataş kolonlarla taşıma gücü artırılır.
Gevşek kumlu zeminlerde titreşimle sıkıştırma.
Hangi yöntemin uygulanacağına zemin etüdü ve statik proje birlikte karar verir.
Süre ve Planlama
Tipik bir kentsel dönüşüm parselinde (2 bodrumlu, 400 m² taban alanı):
Yağışlı dönemde bu süreler uzar; mümkünse kazıyı kurak sezona planlayın.
Temel Kazısı ve Hafriyat İçin Keşif Talep Edin
Zemin etüdü raporunuzu birlikte inceleyip kazı planını ve makine ihtiyacını çıkaralım.
Ücretsiz keşif ve kazı planı
0530 254 15 61
